Lifestyle
 

Afisas

From Vici de LFN


Afisas es silabas o leteras juntada a un parola ce cambia la sinifia de la parola. Es du formas de afisas: prefisas (ce presede la parola) e sufisas (ce segue la parola). La plu de linguas en la mundo usa afisas. Alga linguas, como turces, suomi, magiar, tamil, e telugu usa multe afisas. Otra linguas, como xines, usa sola un poca de afisas. LFN usa un lista limitada:

[edit] Prefisas basal

  • auto- -- nomes, verbos, ajetivos: dirijeda a se mesma, refletante, automatida
    • 'autorespeta = respeta per se mesma
  • des- -- verbos: cansela o reversa la resultas de un causa.
    • desinfeta -- reversa un infeta
  • re- -- verbos: fa ancora, de nova, o a retro.
    • relua = lua ancora
  • non- -- ajetivos: no, la oposa de...
    • nonjusta = no justa
  • vise- -- nomes: un posto suordinada
    • visepresidente = la person ci fa la taxes de la presidente cuando la presidente es asente

[edit] Basic Prefixes

  • auto- -- nouns, verbs, adjectives: self- (reflexive), auto- (automatic)
    • autorespeta, self-respect
  • des- -- verbs: to undo...
    • desinfeta, to disinfect.
  • re- -- verbs: to do over or again, or back, in the reverse direction
    • relua, to rehire.
  • non- -- adjectives: not, the opposite of...
    • nonjusta, unjust
  • vise- -- nouns: vice-, deputy...
    • visepresidente, vice-president

[edit] Sufisas basal

Nota: Parolas ce fini con un vocal nonasentuada perde esta vocal cuando segueda par un sufis ce comensa con un vocal. P.e. flor deveni floros, florin, flori, floreta, floror, floriste, floreria.

[edit] Basic Suffixes

Note: Words ending in an unaccented vowel lose that vowel when followed by a suffix that begins with a vowel. E.g. flora, flower, becomes floros, flowery, florin, flower-like, flori, to blossom, floreta, florette, floror or floriste, florist, floreria, florist's store.

[edit] Verbos

  • -i -- de nomes: usa un util o macina
    • telefoni = usa la telefon
  • -i -- de nomes o ajetivos: deveni... o fa deveni...
    • flori = deveni un flor
    • umidi = fa deveni umida
  • -eta -- de verbos: un varia peti
    • rieta = ria peti

[edit] Verbs

  • -i -- from nouns: to use a tool or device.
    • telefoni, to telephone
  • -i -- from nouns or adjectives: to become..., to cause or make something become... Takes the place of endings such as -ify and -ize.
    • flori, to blossom.
    • umidi, to humidify.
  • -eta -- from verbs: a small version of an act.
    • rieta -- giggle.

[edit] Ajetivos

  • -da -- de verbos: ci algun..., ce algun...
    • amada = ci algun ama
  • -nte -- de verbos: ci..., ce...
    • amante = ci ama
  • -able -- de verbos: ave la capas de es ...-da
    • amable = ave la capas de es amada
  • -in -- como
    • serpentin = de nomes: como un serpente
  • -os --
    • zucaros = plen de zucar
    • oros = fa de oro
    • festos = multe como un festa
  • -al -- de nomes: pertine a...
    • nasional = pertine a la nasion
  • -an -- de nomes: pertine a alga area, nasion, o lingua (vide la note en Nomes, a su)
    • american = de America
  • -iste -- de nomes: pertine a un relijio, filosofia, o crede
    • budiste = pertine a Budisme

[edit] Adjectives

  • -da -- nouns and adjectives from verbs: characterized by being... -ed
    • amada, loved, beloved.
  • -nte -- nouns and adjectives from verbs: characterized by doing...
    • amante, loving
  • -able -- from verbs: capable of being... -ed, worthy of being... -ed,
    • amable, lovable.
  • -in -- from nouns: similar to, like...
    • serpentin, serpentine, snake-like.
  • -os -- from nouns: full of..., made of...,
    • zucaros, sugary
    • oros, made of gold
    • festos, festive.
  • -al -- from nouns: pertaining to, relating to...
    • nasional, national.
  • -an -- from nouns: pertaining to some area, nation, or language (see note with -an under Nouns, below)
    • american
  • -iste -- from nouns: pertaining to a religion, philosophy, or other belief.
    • budiste, Buddhist

[edit] Nomes

  • -or -- de ajetivos, nomes, o verbos: un person ci fa un cosa deveni... (ajetivo); un person ci fa... (verbos); o labora con... (nom), la plu part como un parte de se rol o carera*
    • dirijor = un ci dirije
    • carnor = un ci prepara carne
  • -ador -- de ajetivos, nomes, o verbos: un util, strumento, o macina ce fa un cosa deveni... (ajetivo); fa... (verbo); o labora con... (nom)
    • lavador = un macina per lava la vestes
    • umidador = un macina per umidi la aira
    • frescador = un macina per fresca la aira
  • -eria -- de ajetivos, nomes, o verbos: un loca de labora, boteca, o ofisia
    • carneria = un boteca do carne es preparada
  • -eta -- de nomes: un varia peti, vestes interna, enfantes de..., etc
    • senteta
    • boveta
    • pantaleta
  • -on -- de nomes: un varia grande, vestes esterna, etc
    • senton
    • telon
    • pantalon
  • -o -- de nomes: familia mas, arbores
    • tio
    • pero = la arbor con peras
  • -a -- de nomes: familia fema, fruta o nozes de un arbor
    • tia
    • pera = la fruta de la pero
  • -esa -- de nomes: la forma fema de alga roles antica
    • prinsesa
    • abadesa
  • -da -- de verbos: un person ci algun..., un cosa ce algun...
    • amada = un ci algun ama
  • -nte -- de verbos: un person ci..., un cosa ce...*
    • amante = un ci ama
  • -ia -- de nomes o ajetivos: nomes astrata, un profesa o campo de studia
    • madria = eser un madre
    • jelosia = eser jelos
    • psicolojia
  • -isme -- de nomes: un relijio o filosofia o otra sistem de crede
    • budisme = la relijio de Buda
  • -iste -- un ci aderi a un crede, un ci practica un arte o un siensa, costumal como un profesa*
    • budiste = un person ci crede Budisme
    • psicolojiste = un ci studia psicolojia
  • -an -- de nomes: un person nativa o un ci abita en alga area o nasion, o la lingua de alga area, nasion, o popla**
    • american = un person de America
    • italian = un person o la lingua parlada en Italia

(*) Nota bon consernante -or, -iste, and -nte: Como nomes ce referi a persones, la usa de estas es un poca libre, e lfn plu comun usa la forma la plu comun entre la linguas roman.

(**) Nota bon consernante nasiones e popla: La nom, la lingua, e la forma ajetival de un parola ce referi a un nasionalia o un popla es la mesma e debe no es tro distante de la parola ce la popla usa per referi a se mesma, con -an usada si posable (american, italian) ma otra finis, como -es, -sce, -ica, -i, o no fini, usada si nesesa, pe engles, rusce, elinica, curdi, deutx, latina...

[edit] Nouns

  • -or -- from adjectives, nouns, or verbs: a person who makes or renders (adj.), does... (verb), or works with... (noun), commonly as part of his or her role or job*
    • dirijor, director
    • carnor, butcher
  • -ador -- from adjectives, nouns, or verbs: a tool, instrument, device, or machine which renders or makes things (adj.), does... (verb), or works with... (noun)
    • lavador, washing machine
    • umidador, humidifier
    • frescador, air conditioner
  • -eria -- from adjectives, nouns, or verbs: the place of work, a shop, or office...
    • carneria, butcher shop
  • -eta -- from nouns: diminutive, miniature version, young of some creature, inner clothing...
    • senteta, stool
    • boveta, calf
    • pantaleta, underpants, panties
  • -on -- from nouns: augmentive, outsized version, outer clothing...
    • senton, armchair
    • telon, sheet or tablecloth
    • pantalon, long pants
  • -o -- from nouns, male relatives, trees
    • tio, uncle
    • pero, pear tree
  • -a -- from nouns, female relatives, the fruit or nut of a tree
    • tia, aunt
    • pera, pear
  • -esa -- from nouns, female form for certain antiquated roles
    • princesa
    • abadesa
  • -da -- nouns and adjectives from verbs: a person or thing characterized by being... -ed
    • amada, loved one, beloved.
  • -nte -- nouns and adjectives from verbs: a person or thing characterized by doing...*
    • amante, loving one
  • -ia -- from nouns or adjectives: abstract nouns, a profession or field of study
    • madria, motherhood
    • jelosia, jealousy
    • psicolojia, psychology
    • Takes the place of a variety of suffixes, such as -ity, -ship, and -hood
  • -isme -- from nouns: a religion or philosophy or other system of belief
    • budisme
  • -iste -- from nouns: one who adheres to a belief, one who practices an art or science, commonly as his or her profession*
    • budiste
    • psicolojiste
  • -an -- from nouns: a native or, or dweller in, some area or nation, or the language of some area, nation, or people,**
    • american
    • italian

(*) A note on -or, -iste, and -nte: As nouns refering to people, the use of these is rather free, and lfn usually goes with the form most common among the source languages.

(**) A note on nationalities or peoples: The name, the language, and the adjective form of a word referring to a nationality or a people are identical, and should not stray too far from how the people refer to themselves, with -an used if possible, e.g. american, italian... , but other endings, such as -es, -sce, -ica, -i, or none at all, used as needed, e.g. engles, rusce, elinica, curdi, deutx, latina....

[edit] Numeros

  • -i -- fratas
    • desi = un divideda par des
  • -uple -- multiplias o un grupo
    • duple = un grupo de du

[edit] Numbers

  • -i -- fractions
    • desi, one tenth.
  • -uple -- multiples or a group
    • duple, double, duet, couple

[edit] Deduidas ce no nesesa cambias

  • nomes de ajetivos: alga cosa o alga person con esta cualia.
    • la belas = los ci es bela = la persones bela
  • nomes de verbos: un ocure spesial de un ata, la prosede de un ata, o la seguentes pronto de un ata.
    • la dansa, la condui, la corti...

[edit] Derivatives requiring no change

  • nouns from adjectives: something or someone so characterized.
    • la belas, the beauties.
  • nouns from verbs: a specific instance of an act, the process of an act, or the immediate consequences of an act.
    • la dansa, the dance, la condui, the conduct, la corti, the cut...
    • Takes the place of a number of endings, such as -ment (as in experiment) and -tion (as in creation).

[edit] Vide ance:

Vici de LFN:Afisas tecnical

Vici de LFN:Radises verbal

Parolas composada

Vici de LFN:Afisas e radises medical